Γιάννη Ζέβγου, Σύντομη Μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας – 10

0
127

Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 δημοσιεύουμε σε συνέχειες το εξαιρετικά επίκαιρο έργο του Γιάννη Ζέβγου «Σύντομη Μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας». Το έργο αυτό αναδεικνύει – εν συντομία – όλες εκείνες τις πτυχές της Ελληνικής ιστορίας που σε άμεση σύνδεση και αλληλεπίδραση μεταξύ τους οδήγησαν στην δημιουργία ένος ανελεύθερου κράτους το οποίο δεν δικαιώνει τις προσδοκίες του λαού για οικονομική και πολιτισμική άνθιση καθώς και κοινωνική δικαιοσύνη.


Μπορείτε να βρείτε το 9ο μέρος εδώ

3. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Στη στεριά Η κλεφτουριά, αυτό το πολεμικό προϊόν της αγροτιάς, μαζί με τους αρματολούς, αποτέλεσε τα βασικά μαχητικά στελέχη του επαναστατικού στρατού που πλαισίωσαν τις αγροτικές μάζες. Σύμφωνα με τους αριθμούς που δίνουν τα μητρώα των αγωνιστών, την επανάσταση την υπεράσπισαν στη στεριά 26 χιλ., στη θάλασσα 2.970. Σ’ αυτό το ποσόν υπολογίζονται μόνο οι μάχιμοι κι όχι η άλλη μερίδα που εφοδίαζε τα στρατόπεδα, περίθαλπε τους λαβωμένους κλπ. Ο αριθμός τους δεν ήταν μικρός, αν πάρουμε υπ’ όψη μας ότι ο μεγαλύτερος τούρκικος στρατός που κατέβηκε με το Δράμαλη, δεν ξεπερνούσε τις 35.000. Στον οπλισμό οι έλληνες-έγιναν γρήγορα, με την άλωση των διαφόρων φρουρίων, ισόπαλοι με τους τούρκους. Ο τρόπος του πολέμου επίσης ήταν ο ίδιος και μόνο απ’ τα 1825 αντιμετώπισαν τον ταχτικό στρατό του Μπραίμη.

Όμως η επανάσταση είχε τη δυνατότητα να περάσει σ’ ανώτερο βαθμό οργάνωσης και να δημιουργήσει γρήγορα ταχτικό στρατό. Η μαζικότητα του κινήματος, η επαναστατική ιδιότητα του καινούριου στρατού, ο ερχομός παλαίμαχων στελεχών των ναπολεόντειων πολέμων, έδιναν τ’ απαραίτητα στοιχεία για την οργάνωση ταχτικού στρατού. Οι αστοί ιστορικοί την αιτία της μη οργάνωσης ταχτικού στρατού την αποδίνουν στη μάζα, που περιφρονούσε τάχα κάθε φράγκικο. Ωστόσο στην Αίγυπτο οι φελάχοι αποτέλεσαν θαυμάσια τάγματα ταχτικού στρατού. Η βασική αιτία βρίσκεται στο ότι οι εμπορο-κοτζαμπάσηδες με πολιτικό τους αρχηγό το Μαυροκορδάτο, δεν πίστευαν στις δυνάμεις της επανάστασης και δεν καταπιάστηκαν ποτέ στα σοβαρά να τις οργανώσουν. Έτσι η επανάσταση κράτησε σ’ όλη της τη διάρκεια με τις άταχτες λαοδημιούργητες δυνάμεις.

Στη θάλασσα Κύριο όπλο που διάθεσε η επανάσταση στη θάλασσα ήταν οι δυνάμεις που δημιουργήθηκαν από πολύ πριν, τα σιτοκάραβα των τριών νησιών και οι ηρωικοί ναύτες. Ο ρόλος του στόλου ήταν αναντικατάστατος. Μονάχα δυνατός στόλος μπορούσε να κόψει απ’ τους τούρκους τη δυνατότητα να εφοδιάζουν τα πολιορκημένα φρούρια, τους στρατούς που κατέβαιναν απ’ τη Μακεδονία και Ήπειρο, να εμποδίζει μεταφορά στρατών απ’ τη Μικρασία και Αίγυπτο, να προστατέψει τα επαναστατημένα νησιά. Και στη θάλασσα η δυσαναλογία των δυνάμεων ήταν μεγάλη. Η αρμάδα, μ’ όλο που στερήθηκε το καλύτερο έμψυχο υλικό της που το αποτελούσαν οι έλληνες ναύτες, αποτελούσε φοβερή δύναμη μπροστά στα επαναστατικά σιτοκάραβα.

Οι εμποροκοτζαμπάσηδες στάθηκαν ανίκανοι να οργανώσουν και να πειθαρχήσουν τις πολύτιμες ναυτικές δυνάμεις. Καθένα απ’ τα τρία νησιά είχε το δικό του ναύαρχο. Οι Σπέτσες το Γ. Ανδρούτσο και τα Ψαρά τον Ν. Αποστόλη. Στην Ύδρα, τον πρώτο χρόνο ήταν ναύαρχος ο I. Τομπάζης. Στο τέλος του χρόνου ανάλαβε ο Αν. Μιαούλης. Ανήκε στους προκρίτους της Ύδρας. Από μικρή ηλικία ταξίδευε, έκανε τον κουρσάρο κάποτε. Έσπαζε τους αγγλικούς αποκλεισμούς και μια φορά τον έπιασε ο Νέλσονας και λίγο έλειψε να τον κρεμάσει. Ο Μιαούλης αναδείχτηκε εθνικός ήρωας, μα στάθηκε πριν απ’ όλα υδραΐος και πειθαρχικό μέλος της ολιχαρχικής Ύδρας. Σιδερένια, αλύγιστη θέληση τραβούσε μεσ’ στα όλα. Ρίχτηκε με φοβερό πάθος στον επαναστατικόν αγώνα κι αναδείχτηκε ένας από τους πιο ατρόμητους θαλασσόλυκους που γνώρισε η ιστορία. Ο σκληροκέφαλος αυτός πρόκριτος δεν είχε, ούτε μπόρεσε να αποκτήσει επαναστατικούς δεσμούς με την εξίσου αγέρωχη ναυτική μάζα και να την πειθαρχήσει, πράμα που κατάφεραν στη στεριά ο Κολοκοτρώνης κι ο Καραϊσκάκης.

Ο Μιαούλης επιβλήθηκε σα γενικός ναύαρχος χάρη στις ικανότητές του. Μα οι ναύαρχοι Σπετσών και Ψαρών πειθαρχούσαν σ’ αυτόνε όποτε ήθελαν κι όποτε τους συνέφερνε. Η ανοργανωσιά δεν περιορίστηκε εδώ. Τα καράβια έπρεπε να γυρνάν κάθε μήνα στα νησιά για ν’ ανανεώνουν τα χαρτιά τους. Οι έμποροι φοβόνταν για την τύχη των καραβιών και για τα λάφυρα. Για το κυνηγητό και το μοίρασμα των λαφύρων οι τρεις στολίσκοι βρίσκονταν σ’ αδιάκοπους ανταγωνισμούς, πράμα που παράλυε τη μαχητικότητα, συνοχή και πειθαρχία.

Τα μπουρλότα αποτέλεσαν τη μόνη καινοτομία κι αυτό οφείλεται όχι στην προνοητικότητα των αρχόντων. Βγήκε στη μέση απ’ την επανάσταση όπως και οι φοβεροί μπουρλοτιέρηδες. Ο ναυτικός Πατατούκος έφκιαξε το πρώτο μπουρλότο που έκαψε το δίκροτο στην Ερεσσό. Είχε μάθει την τέχνη στα ταξίδια του στα γαλλικά λιμάνια. Για μπουρλότα χρησιμοποιούσαν μικρά καράβια. Τα υπονόμευαν με αυλάκια γιομάτα μπαρούτι και άλλα εύφλεκτα υλικά. Μια μικρή ομάδα από ναύτες τα όδηγουσε και τα κολλούσε για σιγουριά στο εχτρικό καράβι απ’ τη μεριά που φυσούσε ο αέρας. Έβαναν φωτιά, πηδούσαν σε βάρκα κι έφευγαν. Μ’ αυτό το όπλο κυρίως αντιμετώπισαν οι θαλασσινοί τους εχτρικούς στόλους.

Τα καράβια, όπως ξαίρουμε, ήταν ιδιοχτησία των εμπόρων. Για τη συντήρησή τους και τον εξοπλισμό τους γενικά έπαιρναν τους φόρους από τα νησιά, είχαν τα λάφυρα, έπαιρναν καταβολές απ’ την κυβέρνηση και τέλος συμπλήρωναν και οι ίδιοι από τις κάσες τους. Δύσκολο να ξεκαθαριστεί τι διάθεσαν οι ίδιοι. Το σίγουρο είνε ότι πάντα διαμαρτύρονταν. Ποτέ δεν κίνησαν όλο το στόλο. Ποτέ δεν τον εφοδίασαν όσο χρειαζόταν και δεν τον άφησαν σε εκστρατεία όσο απαιτούσαν οι πολεμικές ανάγκες. Οι ναύτες και οι οικογένειές τους ήταν πάντα πεινασμένοι. Στο τέλος της Επανάστασης ζητούσαν 20 εκατομμύρια δραχμές.

Μπορείτε να βρείτε το 11ο μέρος εδώ