Γιάννη Ζέβγου, Σύντομη Μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας – 5

0
59

Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 δημοσιεύουμε σε συνέχειες το εξαιρετικά επίκαιρο έργο του Γιάννη Ζέβγου «Σύντομη Μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας». Το έργο αυτό αναδεικνύει – εν συντομία – όλες εκείνες τις πτυχές της Ελληνικής ιστορίας που σε άμεση σύνδεση και αλληλεπίδραση μεταξύ τους οδήγησαν στην δημιουργία ένος ανελεύθερου κράτους το οποίο δεν δικαιώνει τις προσδοκίες του λαού για οικονομική και πολιτισμική άνθιση καθώς και κοινωνική δικαιοσύνη.


Μπορείτε να βρείτε το 4ο μέρος εδώ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΟ-ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

1. Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Αυτά τα χρόνια — 1789—ξέσπασε η μεγάλη Γαλλική Επανάσταση. Η Γαλλική Επανάσταση στάθηκε το πιο βαρυσήμαντο γεγονός της νεώτερης εποχής, πριν από την Οχτωβριανή Επανάσταση των μπολσεβίκων. Ήρθε σαν αποτέλεσμα ιστορικής ανάγκης για να σπάσει τα φεουδαρχικά δεσμά και ν’ ανοίξει το δρόμο να αναπτυχθούν οι καινούριες παραγωγικές δυνάμεις του καπιταλισμού. Και αυτό της το ιστορικό έργο το ξεπλήρωσε στη Γαλλία στην πορεία μιας αδιάκοπης. επαναστατικής ανύψωσης των λαϊκών μαζών, που στα 1793-94 έφτασε στο κορύφωμά της. Εγκαθιδρύθηκε λαϊκή εξουσία με επικεφαλής το γιακωβίνικο κόμμα της χειροτεχνικής μικρό μπουρζουαζίας και με επαναστατική διχτατορία έλυσε τα προβλήματα της επανάστασης και πριν απ’ όλα το αγροτικό.

Η Γαλλική Επανάσταση είχε συγκλονιστική απήχηση και έξω από τη Γαλλία. Τα επαναστατικά, τα δημοκρατικά της κηρύγματα διαδόθηκαν σ’ όλες τις χώρες. Δυνάμωσαν τα επαναστατικά στοιχεία και φούντωσε το εθνικό κίνημα στις σκλαβωμένες και κομματιασμένες χώρες.

Αναπτύχθηκε η εθνικοδημοκρατική πάλη ενάντια στα φεουδαρχικά καθεστώτα. Κλονίστηκαν οι φεουδαρχικες σχέσεις.

Στα κατοπινά χρόνια με τους νικηφόρους ναπολεόντειους πολέμους η Γαλλική Επανάσταση συνέχισε την προοδευτική της επίδραση. Επηρέασε την επαναστατική σκέψη των άγγλων εργατών. Μ’ όλο που ο Ναπολέοντας υπονόμευε την Επανάσταση και προσπάθησε να συμβιβαστεί με τη φεουδαρχική αντίδραση, ο ρόλος του ήταν προοδευτικός.

Η Γαλλική Επανάσταση, που άνοιξε την καινούρια εποχή του καπιταλισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας, είχε κολοσσιαία επίδραση στη διαμόρφωση και ανάπτυξη του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος στην Ελλάδα, όπως θα δούμε αμέσως. «Η Γαλλική Επανάσταση και ο Ναπολέων έκαμε, κατά τη γνώμη μου, ν’ ανοίξουν τα μάτια του κόσμου», έγραφε αργότερα ο Θ. Κολοκοτρώνης. Ο Ρήγας ο Βελεστινλής και η δράση του ήταν άμεσο προϊόν της επίδρασης της Γαλλικής Επανάστασης. Ο Ρήγας γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας στα μισά του 18ου αιώνα, το πιθανότερο στα 1758. Σπούδασε στη Ζαγορά. Γρήγορα έφυγε και πήγε στην Πόλη. Συνδέθηκε με τους φαναριώτες, πήγε στις ηγεμονίες σα γραμματικός του Κών. Υψηλάντη. Στα 1786 δουλεύει στον ηγεμόνα Μαυρογένη και αργότερα είνε γραμματικός του Αλ. Σούτσου. Εκεί συνδέθηκε με πλατύ κύκλο έλληνες εμπόρους, λόγιους, στρατιωτικούς, που κινιουνταν ανάμεσα στην κεντρική Ευρώπη, Ηγεμονίες και Ρωσία. Έμαθε γλώσσες και έγινε διερμηνέας στο γαλλικό προξενείο του Βουκουρεστίου.

Η επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης μεταμόρφωσε το Ρήγα σε φλογερό επαναστάτη πατριώτη που ρίχτηκε στη δουλειά για την εθνική απελευθέρωση. Τύπωσε χάρτη της Μεγάλης Ελλάδας, πολιτικό σύνταγμα, παρμένο από το σύνταγμα της Γαλλικής Επανάστασης, σύνθεσε εθνικο-επαναστατικά τραγούδια και τον περίφημο ύμνο του «ως πότε παλληκάρια…», έκανε δραστήρια προπαγάνδα γραφτή και προφορική. Ήρθε στη Βιέννη και συνέχισε από κει τη δράση του. Στη Βιέννη οι αδελφοί Μακρίδη Πούλιου είχαν τυπογραφείο, εκεί ο Ρήγας τύπωνε τα έντυπά του. Στα 1792 έβγαναν την πρώτη ελληνική εφημερίδα με τον τίτλο «Ελληνική Εφημερίς». Ήταν βδομαδιάτικη, απηχούσε τις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης και ακολουθούσε εθνικοεπαναστατική πολιτική. Συγκέντρωσε γύρω του μια ομάδα από πιστούς επαναστάτες. Ήρθε σε συννενοήσεις με πολλούς έλληνες. Τύπωσε επαναστατικές προκηρύξεις και ζήτησε να κατέβει στην Ελλάδα για να βάλει σ’ ενέργεια τα σχέδιά του. Σχεδίαζε να κατέβει μέσον Ιταλίας για να συναντήσει και το Ναπολέοντα, μα στην Τεργέστη τον πρόδωσε ο κοζανίτης έμπορος Οικονόμου. Πιάστηκε στις 31 Δεκέμβρη 1797 και μεταφέρθηκε στη Βιέννη, όπου παραδόθηκε στους τούρκους, που τον στραγγάλισαν στο Βελιγράδι μαζί με εφτά συντρόφους του.

Η δράση του Ρήγα ήταν κυρίως προπαγανδιστική και η οργανωτική του δουλειά περιορίστηκε μόνο σ’ απλές συνεννοήσεις με άλλους Έλληνες και χριστιανούς των άλλων βαλκανικών εθνοτήτων, ακόμα και με τούρκους, όπως είνε ο πασάς της Βουλγαρίας Πασβάνογλου. Η δράση του αποτελεί την πρώτη απόπειρα για εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση σε βαλκανική κλίμακα. Ο Ρήγας σχεδιάζει να μετασχηματίσει επαναστατικά την τούρκικη αυτοκρατορία σε μια δημοκρατική ομοσπονδία. Γι’ αυτό καλεί βούλγαρους, αρβανίτες, σέρβους, ρωμιούς, αράπηδες και άσπρους να συνεργαστούν. Μα κυρίως στηρίζεται στο ελληνικό στοιχείο της οθωμανικής αυτοκρατορίας και καλεί σε εξέγερση όλα τα στρώματά του κλέφτες, ναύτες, σουλιώτες, μανιάτες, ακόμα και φαναριώτες.

Ο Ρήγας νιώθει το κοινωνικό περιεχόμενο της εξέγερσης που ετοιμάζει μα βλέπει κυρίως τις εθνικο-πολιτικές αλλαγές. Δεν πρόσεξε το αγροτικό ζήτημα και πλάι στα αστικο-δημοκρατικά κηρύγματα της ισότητας και δικαιοσύνης αναφωνεί πως «στεριάς και του πελάου θα λάμψει ο σταυρός». Δυο είνε οι ιστορικές υπηρεσίες του Ρήγα, που κάνουν αθάνατη τη δόξα του:

1) Το πρόβλημα της εθνικής απελευθέρωσης το τοποθέτησε σε βαλκανική κλίμακα και σε επαναστατική βάση. Κάλεσε όλους τους λαούς της να συνεργαστούν επαναστατικά. Ιστορικά άνοιξε την εποχή των εθνικοαπελευθερωτικών δημοκρατικών επαναστάσεων στα Βαλκάνια. Και

2) Στην πορεία της ιστορικής πάλης των δυνάμεων της προόδου με τις δυνάμεις της αντίδρασης, ο Ρήγας είδε σωστά. Τοποθέτησε την ελληνική και τη βαλκανική επανάσταση στις γραμμές των δυνάμεων της επανάστασης. Έσπασε απότομα τους δεσμούς με το φαναριωτισμό και τον τσαρισμό και σύνδεσε το κίνημα με τις ιδέες και τις δυνάμεις της επαναστατικής Γαλλίας. Ο Ρήγας εινε ο μεγαλότολμος επαναστάτης και πρωτομάρτυρας της βαλκανικής Δημοκρατίας. Η δράση του, η πνευματική του δημιουργία και το μαρτύριό του, συγκίνησαν βαθειά το υπόδουλο έθνος και βοήθησαν στην ανάπτυξη του εθνικού κινήματος. Με τη σύλληψη του Ρήγα, η αυστριακή αντίδραση έκλεισε την εφημερίδα και εξόρισε στη Σαξονία τους εκδότες της.

Μπορείτε να βρείτε το 6ο μέρος εδώ