Δύο ημέρες, μία νύχτα – Two days, one night

0
86

Deux jours une nuit4Η ταινία «Δύο Ημέρες, Μία Νύχτα» των Βέλγων αδερφών Dardenne περιγράφει πόσο δυσεύρετες αλλά και σημαντικές είναι οι αξίες της συλλογικότητας και της εργασιακής – και όχι μόνο- αλληλεγγύης σε κάθε κοινωνία, πόσω μάλλον σε κοινωνίες που μαστίζονται από την οικονομική κρίση και όλα τα συνακόλουθα προβλήματα. Επιπλέον, στην ταινία θίγεται και το θέμα της κατάθλιψης, που αποκτά ευρύτερες διαστάσεις σε καταστάσεις οικονομικής και εργασιακής αστάθειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ταινία προβάλλει πόσο επίπονο είναι να επεκτείνει κάποιος όρια αντοχής που ήδη φαντάζουν ξεχειλωμένα…

Η Sandra (Marion Cotillard), η οποία βγαίνει από μια άσχημη περίοδο κατάθλιψης, επιστρέφει στη δουλειά της όπου της ανακοινώνεται ότι οι 14 από τους 16 συναδέλφους της δέχτηκαν να εισπράξουν χίλια ευρώ μπόνους ο καθένας με τίμημα την απόλυση της σε ψηφοφορία που διεξήγαγε υστερόβουλα ο προϊστάμενός τους. Η απόφαση κρίνεται άκυρη λόγω της πίεσης από πλευράς του προϊσταμένου και με πρωτοβουλία μίας συναδέλφου, της Juliette, ορίζεται επαναληπτική ψηφοφορία που θα πραγματοποιηθεί δύο ημέρες αργότερα. Η ηρωίδα μας καλείται να μαζέψει δυνάμεις που δεν μπορεί να διανοηθεί ότι διαθέτει και να αγωνιστεί για να συγκεντρώσει 9 ψήφους υπέρ της. Σε αυτό το σημείο, ξεκινά ένας Γολγοθάς, μια πάλη ανάμεσα στην παραίτηση και την υπεράσπιση του δικαιώματος της για διατήρηση της εργασίας της.

Όλη αυτή η προσπάθεια αποτελεί υπέρβαση για την ίδια: κάθε αίτημα που παρουσιάζει στους συναδέλφους της δεν είναι παρά ένα πλήγμα για την περηφάνια της, ιδιαίτερα όταν γίνεται δεκτό με οίκτο, περιφρόνηση και αρνητισμό, αφού η συναισθηματική κατάσταση και το ηθικό της είναι ήδη πολύ εύθραυστα για να αντέξουν τέτοιου είδους χτυπήματα. Επιπλέον, έχοντας πλήρη συνείδηση του πόσο άδικο είναι αυτό το δίλημμα και για τις δύο πλευρές, πιέζεται πραγματικά για να ζητήσει από τους συναδέλφους της να απαρνηθούν το χρηματικό ποσό των χιλίων ευρώ, αφού γνωρίζει καλά πως θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήριο στις περιπτώσεις των εργαζομένων που αντιμετωπίζουν βιοποριστικά προβλήματα.

Deux jours une nuit3

Οι αντιδράσεις των συναδέλφων της ποικίλλουν και απηχούν σε μεγάλο βαθμό τις διαθέσεις, στάσεις και αντιλήψεις που κυριαρχούν στις ευρωπαϊκές κοινωνίες του 21ου αιώνα αλλά κυρίως προδίδουν πόσο σκληρή και αμείλικτη είναι η εργασιακή πραγματικότητα σε κοινωνίες όπου η ανταγωνιστικότητα προβάλλεται ως μονόδρομος. Κάθε θετική απάντηση αποτελεί παρηγορητική ένδειξη ανθρωπιάς και γενναιόδωρη ανταμοιβή για την υπεράνθρωπη προσπάθεια που καταβάλλει προκειμένου να ορθώσει τα ανάστημά της ενώ κάθε αρνητική απάντηση – με ό, τι μπορεί να συνοδεύεται – είναι ικανή να τη βυθίσει σε ένα σύμπαν στο οποίο βασιλεύει η ματαιότητα και η αδράνεια, ένα σύμπαν που της επιτρέπει να παραδοθεί σε όλα τα δεινά που της επιφυλάσσει η μοίρα. Η απομάκρυνση από ένα τέτοιο σύμπαν φαντάζει ανέφικτη αλλά, όταν επιτυγχάνεται, αποδεικνύει την ύπαρξη δύναμης, θέλησης και άγνωστου ψυχικού αποθέματος λειτουργώντας ως θετική ενίσχυση για παρόμοιες ή και χειρότερες δυσκολίες. Κάτι σαν αυτό που λέει ο Νίκος Γκάτσος με τον στίχο: «Μονάχος βρες την άκρη της κλωστής κι αν είσαι τυχερός ξεκίνα πάλι…». Βέβαια, στην προκειμένη περίπτωση η ηρωίδα μας δεν αγωνίζεται μόνη της, αφού έχει συμμάχους τον στοργικό άντρα της, Manu (Fabrizio Rongione – κινηματογραφικό παιδί των αδερφών Dardenne) και τη μαχητική συνάδελφό της, Juliette, των οποίων η παρουσία και η στήριξη είναι καίρια.

Η ταινία περιέχει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά της σκηνοθεσίας των αδερφών Dardenne: φυσικό φως, έλλειψη μουσικής και πολλά μονοπλάνα. Τα συγκεκριμένα στοιχεία ενισχύουν τον ρεαλισμό της ταινίας και είναι υπεύθυνα για τη δημιουργία ενός αισθητικού αποτελέσματος παρόμοιου με αυτό των documentaire. Οι δημιουργοί, οι οποίοι συνήθως προτιμούν άγνωστα ταλέντα για τις ταινίες τους, «ερωτεύτηκαν κινηματογραφικά» την Marion Cotillard, την ενέταξαν στον κόσμο τους μέσα από πολυάριθμες πρόβες, όπως δήλωσαν οι ίδιοι, και πράγματι δικαιώθηκαν. Η ερμηνεία της καλύπτει λεπτές αποχρώσεις ενός ευρέος φάσματος συναισθημάτων. Έτσι, η Marion Cotillard – υποψήφια για Όσκαρ Α΄ γυναικείου ρόλου – κατορθώνει να είναι πειστική και αληθινή τόσο σε στιγμές που καταρρέει ψυχολογικά όσο και σε στιγμές που διεκδικεί τη δουλειά της με φιλότιμο και αξιοπρέπεια. Τότε είναι που μας θυμίζει μια άλλη ηρωίδα των αδερφών Dardenne, την περισσότερο αποφασισμένη και «αδίστακτη» Rosetta, πρωταγωνίστρια της ομώνυμης ταινίας, που απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα και το βραβείο καλύτερης ηθοποιού στις Κάννες το 1999. Και από τις δύο ταινίες πάντως, ο θεατής μπορεί να αντλήσει τροφή για προβληματισμό αλλά και αισιόδοξα μηνύματα.

Σάντρα