Οι εργαζόμενοι στον τομέα καθαριότητας στην Τουρκία… Χτες και σήμερα

0
113

Στην Τουρκία δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για τους εργαζόμενους καθαριότητας. Μέχρι το 1985 στον δημόσιο τομέα ή σε βοηθητικές δουλειές υπήρχαν δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν προσληφθεί ως υπάλληλοι καθαριότητας. Σ’ αυτόν τον τομέα όπως δημόσιες επιχειρήσεις, δήμοι, υγεία και παιδεία, η πλειοψηφία ήταν γυναίκες.

Στις δουλειές αυτές εργάζονταν περισσότερο μαύρες γυναίκες και η εργασία τους αφορούσε την καθαριότητα γραφείων, τσάι, καφέ, λαντζέρα κ.λπ. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επίσημοι αριθμοί για τις γυναίκες που ασχολούνται σ’ αυτόν τον τομέα.

Σήμερα όπως στους άλλους κλάδους οι εργαζόμενοι καθαριότητας απασχολούνται απ’ τους εργολάβους. Το εργολαβικό σύστημα ξεκίνησε απ’ το 1985 πρώτα στους δήμους και επεκτάθηκε σιγά -σιγά σε άλλους τομείς.

Εργολαβία στις δημόσιες επιχειρήσεις

Στην χώρα μας νομικά η εργολαβία εκφράζεται ως κύριος εργοδότης ή κατώτερος εργοδότης. Δηλ. οι εργολάβοι παίρνουν δουλειά απ’ τον κύριο εργοδότη το δημόσιο. Αυτός ο τρόπος επεκτάθηκε τα τελευταία 15-20 χρόνια πάρα πολύ. Η εργολαβία στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής παίζει ένα σημαντικό ρόλο. Αυτός ο τρόπος έχει εξασφαλιστεί απ’ τους νόμους και τις συνθήκες εργασίας. Η εργολαβία πάντα κατείχε σημαντική θέση στην καπιταλιστική παραγωγή και οι κυρίαρχες τάξεις της Τουρκίας έχουν μετατρέψει αυτό το σύστημα σ’ ένα πολύ κερδοφόρο μέσο. Όσο περνάει ο χρόνος πέφτει ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων και αυξάνει ο αριθμός των εργαζόμενων που ανήκουν στους εργολάβους.

Στην Τουρκία το σύστημα εργολαβίας δεν είναι πολιτική μιας συγκεκριμένης κυβέρνησης αλλά είναι μία πολιτική που εφαρμόζεται εδώ και 20 χρόνια προς το συμφέρον του κεφαλαίου. Το σύστημα αυτό δείχνει ότι το καπιταλιστικό σύστημα πάντα λειτουργεί για περισσότερο κέρδος και το καπιταλιστικό κράτος υπάρχει για εξασφάλιση των άγριων εκμεταλλεύσεων των εργαζομένων.

Τι είναι το σύστημα εργολαβίας

Το εργολαβικό σύστημα σημαίνει να αναλαμβάνει δουλειά κάποιος εργοδότης με δικούς του εργαζόμενους. Στους τουρκικούς νόμους υπάρχει ο όρος «δευτερεύον εργοδότης». Ας πούμε σ’ ένα σχολείο το κύριο καθήκον είναι η εκπαίδευση αλλά η καθαριότητα είναι δευτερεύουσα απασχόληση. Δηλ. μπορούν να αναλάβουν την καθαριότητα οι εργολάβοι.

Σε 81 νομούς της Τουρκίας δεν υπάρχει ούτε μία δημόσια επιχείρηση που να μην έχει εργολάβους. Δηλ. σε κάθε κλάδο υπάρχουν εργαζόμενοι που ανήκουν στους εργολάβους. Φυσικά αυτή η κατάσταση έχει δημιουργήσει κοινά προβλήματα και απαιτήσεις μέσα στους εργαζόμενους. Οι εργαζόμενοι που δουλεύουν στους εργολάβους που έχουν πάρει δημόσια δουλειά κινδυνεύουν πάντα να απολυθούν και ανά πάσα στιγμή να χάσουν όλα τα δικαιώματά τους. Ο μέσος όρος του μισθού τους δεν ξεπερνά το βασικό. Στερούνται από πολλά δικαιώματα όπως καλοκαιρινή άδεια κ.λπ. Ταυτόχρονα δεν πληρώνονται για υπερωρίες και δεν τους αναγνωρίζονται τα δικαιώματα της προϋπηρεσίας τους.

Οι περισσότεροι δήμοι δουλεύουν με εργολάβους. Οι εργαζόμενοι στον τομέα καθαριότητας είναι στην πλειοψηφία τους γυναίκες. Οι δήμοι κάθε χρόνο κάνουν διαγωνισμό για τον τομέα καθαριότητας και βλέπουμε ότι αλλάζουν συχνά οι εταιρείες των εργολάβων που αναλαμβάνουν αυτές τις δουλειές. Όμως ο εργοδότης είναι ο ίδιος και οι εργαζόμενοι είναι οι ίδιοι. Απλά αλλάζουν όνομα. Αυτή η κατάσταση έχει δημιουργήσει μία συσσώρευση κεφαλαίου σ’ αυτόν τον τομέα. Οι μεγαλύτεροι δήμοι έχουν γνωστές εταιρίες που δεν περιορίζονται πια στην καθαριότητα αλλά αναλαμβάνουν σιγά – σιγά και ένα σωρό άλλες δουλειές. Οι περισσότεροι εργολάβοι δίνουν δουλειές στους εργολάβους πάλι. Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Υπουργείου Απασχόλησης 588.000 εργαζόμενοι δουλεύουν για τους εργολάβους. Ενώ ο αριθμός των εργαζομένων στους εργολάβους στον ιδιωτικό τομέα είναι 419.466. Σύμφωνα με την έκθεση απ’ αυτούς 471.000 δουλεύουν στον τομέα καθαριότητας.

Οι συνθήκες εργασίας άλλαξαν αρκετά απ’ αυτό το εργολαβικό σύστημα. Η ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών και ευθύνη των υπηρεσιών μετατράπηκαν για περισσότερα κέρδη και εκμετάλλευση. Οι δήμοι δίνοντας δουλειές στους εργολάβους προσπαθούν να ξεφύγουν απ’ την ευθύνη τους για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί.

Αυτή η εργολαβική πολιτική έχει καταφέρει να δημιουργήσει μία αντίληψη διαμελισμού στον ίδιο κλάδο αλλά ταυτόχρονα οι εργαζόμενοι σ’ αυτό τον τομέα αγωνίζονται να έχουν ίσα δικαιώματα με τους εργαζόμενους στο δημόσιο. Όμως για να γίνει αυτό χρειάζεται κοινός αγώνας και αλληλεγγύη μεταξύ των εργαζομένων.

Οι δήμοι συνεχώς προχωρούν σε μείωση των εργαζομένων. Φυσικά αυτή η κατάσταση δημιουργεί ένα σοβαρό ζήτημα για τα συνδικάτα που είναι οργανωμένα σ’ αυτό τον τομέα. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος παρά μόνο να οργανωθούν αυτοί οι εργαζόμενοι στα συνδικάτα.

Ο αριθμός των εργαζομένων γυναικών στην καθαριότητα σπιτιών στη χώρα μας είναι αρκετά μεγάλη και σημαντική (καθαρισμός τζαμιών, σιδέρωμα, μαγείρεμα, φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων και καθαρισμός σπιτιών). Αυτές τις δουλειές αποκλειστικά κάνουν οι γυναίκες. Υπάρχουν εκατομμύρια γυναίκες που κάνουν αυτές τις δουλειές. Σύμφωνα με το σύνταγμα αυτοί οι εργαζόμενοι δεν θεωρούνται εργάτες και δεν έχουν καμία ασφάλεια, δέχονται βιασμούς, παρενόχληση και πολλές φορές ατυχήματα.

Σύμφωνα με την έκθεση του συνδικάτου εργαζομένων οίκων (EVIDSEN) πέρσι 51 γυναίκες έχασαν τη ζωή τους στις σπιτικές δουλειές, 400 γυναίκες έχουν δεχτεί βιασμό ή παρενόχληση και έχουν σημειωθεί 3.000 ατυχήματα.

Η πολιτική του Υπουργείου Εργασίας περί ενοικίασης εργαζομένων έχει αυξήσει αρκετά αυτή την παρανομία. Πολλές φορές γυναίκες επειδή δεν βρίσκουν μόνες τους δουλειά ζητάνε δουλειά απ’ αυτές τις εταιρίες. Τα γραφεία ενοικίασης εργαζομένων λόγω της μεσολάβησης παίρνουν ένα μισθό μπροστά και από κει και πέρα τι θα πάθει ο εργαζόμενος δεν τους αφορά καθόλου. Το 2011 σε ένα ατύχημα είχε πεθάνει η Φατιμά Αλντάλ. Είχε πέσει απ’ το παράθυρο που καθάριζε. Η Φατιμά είχε πει στα παιδιά της ότι εάν είχε ασφάλεια θα είχε πάρει σύνταξη. Το 99% των γυναικών είναι χωρίς ασφάλεια. Δηλ. το 1% μόνο δουλεύει με ασφάλεια. Σύμφωνα με τους νόμους η απασχόληση μίας ή δύο ημερών δεν αναγνωρίζεται ως δουλειά που να απαιτεί ασφάλεια. Ο νόμος αναγκάζει τον εργοδότη να ασφαλίζει τον εργαζόμενο εάν δουλεύει συνεχώς και στο ίδιο σπίτι. Οι γυναίκες που δουλεύουν στα σπίτια δεν έχουν δικαίωμα ασφάλειας ούτε όταν μένουν ανάπηρες, ούτε στην αρρώστια, ούτε στην εγκυμοσύνη, ακόμα και στο θάνατο.

Πάρα πολλές γυναίκες έχουν πρόβλημα με τη μέση τους, τον αυχένα τους, δερματολογικά κ.λπ. Η πολιτεία δεν παίρνει ούτε επιβάλλει κανένα μέτρο. Δηλ. αν θέλει ο εργοδότης…

Πολλές γυναίκες έχασαν τη ζωή τους και η πολιτεία το θεώρησε μοίρα

Στη χώρα μας χιλιάδες μετανάστριες δουλεύουν στα σπίτια σε συνθήκες δουλείας. Δεν έχουν κανένα δικαίωμα. Οι εργοδότες πατούν στις ανάγκες των μεταναστριών εργαζομένων γυναικών. Σε πολλές περιπτώσεις τους αφαιρούν διαβατήρια, δεν τους πληρώνουν ολοκληρωμένα και οι μετανάστριες αναγκαστικά δέχονται αυτές τις συνθήκες γιατί δεν έχουν άλλη λύση. Επειδή δεν έχουν χαρτιά ούτε μπορούν να βγουν βόλτα όταν έχουν άδεια. Υπάρχουν πολλές μετανάστριες που έχουν γεννήσει και δεν μπορούν να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο γιατί είναι παράνομες.

Η πολιτεία απ’ τη μία μεριά υποτίθεται ότι απαγορεύει τη μαύρη εργασία αλλά στην ουσία δίνει περισσότερη ευκαιρία για εκμετάλλευση. Οι παράνομες μετανάστριες δουλεύουν με λιγότερα χρήματα και δέχονται τις βαριές συνθήκες εργασίας. Πολλές φορές οι ντόπιες εργαζόμενες έρχονται αντιμέτωπες με μετανάστριες.

Τα γραφεία ενοικίασης εργαζομένων κάνουν στην ουσία εμπόριο δούλων

Πολλές γυναίκες βρίσκουν δουλειά μέσω αυτών των εταιριών και δουλεύουν σε απάνθρωπες συνθήκες. Σε πολλές περιπτώσεις δουλεύουν με ελαστικό ωράριο. Διάφορες τέτοιες εταιρίες με διαφορετικές ονομασίες βγάζουν πολλά λεφτά στην πλάτη των εργαζομένων.

BΕΚEVBUCA EVKA-1 KADIN KÜLTÜR VE DAYANIŞMA DERNEĞİ EVİ – Τουρκία

Από το περιοδικό Τελέσιλλα τεύχος 61